Barszcz, żurek, grochówka – Tradycyjna polska kuchnia od zawsze była wymagająca tak pod względem długości przygotowania posiłku, jak i jego trawienia.

Polskie zupy są tak gęste i przeładowane składnikami, że tak na prawdę należałoby je jeść nożem i widelcem.

Polskie jedzenie było od wieków na tyle sycące, by dawać energię na przetrwanie mroźnych zim i ciężkiej pracy fizycznej.

 

Co wiesz o polskich zupach

Spis polskich zup gotowanych i podawanych w polskich domach: 

  • Barszcz to tradycyjna staropolska potrawa przygotowywana na esencjonalnym wywarze z mięsa, czyli tym w którym gotowała się świąteczna szynka. Barszcz pojawiał się na stołach chłopów, mieszczan i szlachty.
barszcz czerwony

źródło: Barszcz czerwony z kiełbasą i jajkiem

Kiedyś podstawowym składnikiem barszczu był pospolity chwast (Heracleum sphondylium). Barszcz przygotowywano na na liściach ziela barszczu, które kiszono i doprawiano zakwasem z mąki żytniej.  Teraz podstawą barszczu jest kwas burakowy dodawany do wywaru mięsnego, warzywnego lub grzybowego. Zamiast kwasu burakowego można użyć innego kwasu np. kapuścianego, ogórkowego, porzeczkowego. Zupy na kwasach warzywnych lub owocowych to z definicji barszcze.

Z literatury staropolskiej znamy barszcz z „rurą” gotowany na burakach i mięsie wołowym z kością. „Rurą” były kości szpikowe również podawane na stół.

  • Barszcz czerwony: Tradycyjnie podawany podczas kolacji wigilijnej z małymi pierożkami z grzybami (uszkami). Barszcz może być zabielony śmietaną lub czysty. 
  • Barszcz biały: To potrawa przygotowywana na wywarze mięsnym, z suszonymi grzybami i zaparzoną białą kiełbasą. Po zaparzeniu i wyjęciu kiełbasy, barszcz biały zakwasza się kwasem ogórkowym lub kapuścianym. Można go zabielić śmietaną. Podaje się go z pokrojoną w kostkę białą kiełbasą i jajkiem na twardo. 
  • Żur, żurek: Zazwyczaj gości na naszych wielkanocnych stołach. Jego nazwa wywodzi się z języka niemieckiego (niem. sauer- kwaśny). Najlepsze żury robione są na wywarze pozostałym po ugotowaniu białej kiełbasy czy świątecznej szynki. Łagodny smak żurku uzyskamy przez dodanie zakwasu pszennego, bardziej wyrazisty smak – z zakwasem żytnim.

Dziś żur je się wzbogacony śmietaną, pokrojoną w kostkę kiełbasą i ugotowanym na twardo jajkiem.
Kiedyś, była to zupa postna zabielona jedynie mlekiem, okraszona olejem i jedzona ze śledziem. 

  • Krupnik:
    Krupnik jaglany

    źródło: Krupnik jaglany

    Tajemnicą krupniku jest jego konsystencja opierająca się głównie na rozklejonej kaszy. Krupnik gotujemy na wywarze warzywnym lub mięsnym, z ziemniakami, zasypaną kaszą (krupami) oraz suszonymi grzybami. Możemy też dodać kawałki mięsa. 

  • Flaki wołowe: To tradycyjne polskie danie mięsne w formie gęstej zupy. Potrawa znana na ziemiach polskich już w XIV wieku. Głównym składnikiem flaków są oczyszczone i pokrojone w cienkie paski fragmenty żołądka wołowego (lub jelenia, daniela, łosia). Flaki były jedną z ulubionych potraw króla Władysława Jagiełły
Kapuśniak

źródło: Kapuśniak góralski

  • Kapuśniak lub kwaśnica: Gotowana na wywarze z wędzonego boczku lub żeberek gęsta zupa z poszatkowanej kapusty (świeżej lub kiszonej). W kuchni góralskiej kwaśnica robiona jest zawsze z kiszonej kapusty, z dużą ilością soku z kiszonej kapusty i mięsa, podawana z chlebem lub z ziemniakami 
  • Zupa ogórkowa: Gotowana na wywarze mięsnym z dodatkiem startych na tarce ogórków kiszonych lub przecieru ogórkowego i ziemniaków.
  • Zupa szczawiowa: Letnia potrawa sezonowa podawana z gotowanym na twardo jajkiem lub serem twarogowym i koperkiem.

Zupa szczawiowa gotowana jest na wywarze mięsno-warzywnym. Jej podstawowym składnikiem jest szczaw nadający jej charakterystycznego kwaskowatego smaku. Różne odmiany zupy szczawiowej znajdziemy też w kuchni Europy Wschodniej i w kuchni żydowskiej. 

Grochówka: Gotowana na wędzonce, przyrządzana z łupanego grochu, ziemniaków i majeranku. Bardzo często podaje się grochówkę na imprezach masowych. Słynna jest też gotowana w ogromnych garnkach wojskowa grochówka.